Không có sản phẩm nào trong giỏ hàng của bạn
Adrenaline và Noradrenaline: Tác Dụng, Cơ Chế, Chỉ Định và Tác Dụng Phụ
24/11/2025
Admin
Adrenaline và noradrenaline là hai catecholamin quan trọng của hệ thần kinh giao cảm, được sử dụng rộng rãi trong cấp cứu và điều trị rối loạn huyết động. Cả hai đều có cơ chế tác động lên các thụ thể adrenergic, nhưng mức độ ảnh hưởng và chỉ định của chúng hoàn toàn khác nhau. Hiểu đúng hai thuốc này là điều rất quan trọng trong thực hành lâm sàng.
1. ADRENALINE – TÁC ĐỘNG SINH LÝ VÀ LÂM SÀNG
Adrenaline kích thích cả thụ thể α và β adrenergic, trong đó ưu thế rõ rệt trên thụ thể β. Trên hệ tim mạch, thuốc làm tăng co bóp cơ tim, tăng nhịp tim và tăng lưu lượng tim nhờ kích thích β1. Điều này đi kèm tăng mức tiêu thụ oxy cơ tim và nguy cơ rối loạn nhịp khi dùng liều cao. Trên mạch máu, kích thích α1 gây co mạch ngoại vi, mạch da và mạch tạng, trong khi tác động lên β2 lại làm giãn mạch vành, não, phổi và cơ. Tuy nhiên, do adrenaline làm tăng công năng cơ tim, thuốc không được dùng điều trị co thắt mạch vành vì có thể làm nặng thêm thiếu máu cơ tim. Khi co mạch quá mạnh ở một số vùng, thuốc có thể làm máu dồn sang các khu vực ít bị ảnh hưởng, gây giãn mạch thụ động và tiềm ẩn nguy cơ phù phổi cấp hoặc vỡ mạch não. Về huyết áp, adrenaline làm tăng huyết áp tâm thu nhưng ít ảnh hưởng đến huyết áp tâm trương; trong một số trường hợp, thuốc có thể gây hạ huyết áp phản xạ do tăng áp nhanh tại cung động mạch chủ và xoang cảnh.
Trên mắt, adrenaline làm tăng nhãn áp. Đối với hệ hô hấp, thuốc ít tác động trên người bình thường nhưng có khả năng giãn phế quản ở bệnh nhân hen do kích thích β2. Tuy nhiên, tác dụng này giảm nhanh khi dùng lặp lại và đi kèm nhiều tác dụng phụ tim mạch do kích thích β1. Trên hệ tiêu hóa và tiết niệu, adrenaline làm giãn cơ trơn, giảm tiết dịch tiêu hóa, giảm lưu lượng máu đến thận, giảm mức lọc cầu thận và làm co cơ vòng bàng quang gây bí tiểu. Thuốc cũng làm giảm tiết dịch của các tuyến ngoại tiết.
Adrenaline có tác động mạnh lên chuyển hóa: làm giảm tiết insulin, tăng glucagon, tăng phân hủy glycogen và tăng đường huyết rõ rệt. Thuốc còn làm tăng chuyển hóa cơ bản 20–30%, tăng tiêu thụ oxy, tăng cholesterol máu và kích thích tiết ACTH cũng như cortisol. Trên thần kinh trung ương, ở liều điều trị adrenaline ít gây ảnh hưởng, nhưng khi dùng liều cao có thể gây hồi hộp, lo âu, đánh trống ngực, run tay, và đặc biệt gây kích thích rõ rệt ở bệnh nhân Parkinson. Thuốc cũng làm tăng kết dính tiểu cầu, góp phần vào quá trình tăng đông.
2. NORADRENALINE – TÁC ĐỘNG SINH LÝ CHỦ YẾU TRÊN α
Noradrenaline là chất dẫn truyền thần kinh chính của sợi hậu hạch giao cảm, tác động mạnh trên thụ thể α và rất yếu trên β. Điều này khiến thuốc có tác dụng co mạch mạnh hơn adrenaline. Trên hệ tim mạch, noradrenaline làm tăng mạnh huyết áp tâm thu lẫn huyết áp tâm trương nhờ co mạch toàn thân, nhưng lại ít ảnh hưởng lên nhịp tim. Thuốc không gây phản xạ hạ huyết áp như adrenaline vì tác động β lên tim quá yếu để tạo đáp ứng bù trừ. Trên hệ hô hấp, thuốc hầu như không có tác dụng giãn phế quản. Về chuyển hóa, tác động của noradrenaline yếu hơn adrenaline rõ rệt. Trong hệ thần kinh trung ương, noradrenaline tập trung nhiều tại vùng dưới đồi và đóng vai trò điều hòa thân nhiệt. Sự giảm dự trữ catecholamin trong não gây xu hướng an thần, trong khi ức chế MAO làm tăng catecholamin và gây kích thích thần kinh. Sự cân bằng giữa noradrenaline, serotonin và acetylcholin quyết định quá trình điều hòa thân nhiệt.
3. DƯỢC ĐỘNG HỌC CỦA ADRENALINE VÀ NORADRENALINE
Cả hai thuốc đều bị phân hủy nhanh khi uống nên không dùng đường uống. Adrenaline có thể hấp thu qua đường ngậm dưới lưỡi, tiêm dưới da hoặc tiêm bắp, nhưng không được tiêm tĩnh mạch bolus vì có thể gây tai biến nặng; trong cấp cứu, adrenaline được truyền tĩnh mạch kiểm soát. Noradrenaline co mạch rất mạnh nên chỉ được sử dụng qua đường truyền tĩnh mạch và tuyệt đối không tiêm dưới da hoặc tiêm bắp vì có thể gây hoại tử mô tại chỗ. Cả hai đều được chuyển hóa bởi COMT và MAO, sau đó thải trừ qua nước tiểu dưới dạng liên hợp với acid glucuronic.
4. CHỈ ĐỊNH LÂM SÀNG CỦA MỖI THUỐC
Adrenaline được dùng tại chỗ để cầm máu, điều trị viêm mũi và viêm mống mắt. Thuốc thường được phối hợp với thuốc tê để tăng thời gian gây tê. Trong cấp cứu, adrenaline là thuốc số một trong điều trị sốc phản vệ và cũng là thuốc chủ lực trong cấp cứu ngừng tim. Ngược lại, noradrenaline là thuốc hàng đầu trong điều trị sốc có tụt huyết áp (như sốc nhiễm khuẩn, nhiễm độc, sốc dị ứng...) nhờ khả năng co mạch mạnh và nhanh. Thuốc chỉ được truyền tĩnh mạch dưới sự giám sát chặt chẽ để tránh biến chứng hoại tử mô.
5. TÁC DỤNG BẤT LỢI VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Adrenaline có thể gây lo âu, hồi hộp, loạn nhịp tim, và nếu tiêm tĩnh mạch nhanh có thể gây phù phổi cấp hoặc xuất huyết não – những tai biến rất nghiêm trọng. Noradrenaline cũng có thể gây căng thẳng, đau đầu và hồi hộp, nhưng mức độ nhẹ hơn adrenaline. Cả hai thuốc đều chống chỉ định ở bệnh nhân tim mạch nặng, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, cường giáp, đái tháo đường, tăng nhãn áp và bí tiểu do tắc nghẽn.
NAM DƯỢC PHÚC HOÀN – THƯƠNG HIỆU UY TÍN VỀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE THEO YHCT
Nam Dược Phúc Hoàn là thương hiệu uy tín trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe theo Y học cổ truyền, đồng thời là đơn vị tiên phong trong việc cung cấp thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm dinh dưỡng chất lượng cao.
Với sứ mệnh mang đến những giải pháp an toàn – hiệu quả – bền vững, Nam Dược Phúc Hoàn luôn cam kết lựa chọn nguyên liệu sạch, quy trình sản xuất chuẩn mực và đặt lợi ích sức khỏe của người tiêu dùng lên hàng đầu.
📞 Hotline: 0568 816 666
🏠 Địa chỉ: 43 ngõ 71 Hoàng Văn Thái, Phương Liệt, Hà Nội
🔹 Fanpage: Đông Y Trị Liệu Nam Dược Phúc Hoàn | Hanoi
📱 Zalo OA: 0568 816 666
