Corticoid là nhóm thuốc được sử dụng rất rộng rãi trong điều trị viêm, dị ứng, bệnh tự miễn và phòng thải ghép. Tuy nhiên, đây cũng là thuốc có nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng, trong đó loãng xương do corticoid (glucocorticoid-induced osteoporosis) là biến chứng rất thường gặp và nguy hiểm.

Loãng xương do corticoid xảy ra khi:

👉 Corticoid tăng hoạt động của tế bào hủy xương (osteoclast)
👉 Corticoid giảm hoạt động của tế bào tạo xương (osteoblast)
👉 Dẫn đến mật độ xương giảm, xương yếu, dễ gãy

1. Corticoid tác động trực tiếp lên tế bào xương

Corticoid can thiệp vào ba loại tế bào chính của xương:

– Tăng hoạt động tế bào hủy xương

→ Xương bị phá hủy nhanh hơn bình thường.

– Ức chế tế bào tạo xương

→ Xương mới không kịp hình thành để bù lại phần bị hủy.

– Ức chế tế bào xương trưởng thành

→ Quá trình tái cấu trúc xương bị gián đoạn.

Kết quả: xương rỗng dần, yếu dần, dễ gãy dù chỉ va chạm nhẹ.

2. Corticoid ức chế collagen – nền tảng xây dựng xương

Collagen là khung protein quan trọng của xương.

Corticoid:

Ức chế tổng hợp protein collagen
Làm giảm khả năng lắng đọng khoáng chất (canxi và phospho) vào xương
Khi nền collagen yếu → xương không thể hình thành chắc chắn

Điều này khiến xương giòn hơn, ít đàn hồi hơn.

3. Corticoid gây mất canxi trong cơ thể

Corticoid làm thay đổi chuyển hóa canxi theo 3 cách:

(1) Giảm hấp thu canxi ở ruột

Dù ăn đủ canxi, cơ thể vẫn không hấp thu hiệu quả.

(2) Tăng thải canxi qua thận

→ Lượng canxi bị mất nhiều hơn bình thường.

(3) Hạ nồng độ canxi máu

Khi canxi máu giảm, tuyến cận giáp sẽ tăng tiết hormone PTH để đưa canxi từ xương vào máu → xương bị bào mòn nhanh chóng.

Kết quả là:

👉 Mật độ xương giảm mạnh
👉 Nguy cơ loãng xương và gãy xương tăng cao

4. Corticoid kích thích hormone cận giáp → tăng hủy xương

Khi canxi máu giảm, cơ thể phản xạ bằng cách:

Tăng tiết hormone cận giáp (PTH)
PTH huy động canxi dự trữ trong xương để bù vào máu
Tricanxi phosphat trong xương bị chuyển thành canxi tan → giải phóng vào máu

→ Điều này làm xương bị rỗng, mật độ xương giảm nhanh.

5. Tốc độ loãng xương do corticoid diễn ra rất nhanh

✓ Trong 1 năm đầu, mật độ xương giảm 10–15% ở cột sống và xương sườn.
✓ Nguy cơ mất xương cao nhất trong 3–6 tháng đầu dùng thuốc.
✓ Sau đó tốc độ chậm lại nhưng vẫn tiếp tục giảm liên tục nếu dùng kéo dài.

Hơn 30–50% bệnh nhân dùng corticoid mạn tính đều có biểu hiện loãng xương hoặc gãy xương do xương yếu.

6. Tại sao người dùng corticoid lâu dài dễ gãy xương?

Xương bị yếu đi do:

Giảm mật độ khoáng
Khung collagen suy giảm
Hoạt động tạo xương bị ức chế
Hoạt động hủy xương tăng lên

Vì vậy, chỉ cần một va chạm nhẹ cũng có thể gây gãy xương, đặc biệt là:

Gãy lún đốt sống
Gãy cổ xương đùi
Gãy xương sườn

Đây là lý do biến chứng loãng xương do corticoid được coi là một trong những tác dụng phụ nặng nề nhất.

7. Làm thế nào để hạn chế loãng xương khi phải dùng corticoid?

Để giảm nguy cơ loãng xương, người dùng corticoid cần:

– Không tự ý dùng corticoid

Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ.

– Không kéo dài thời gian sử dụng thuốc

Dùng đúng liều – đúng thời gian – có giảm liều theo hướng dẫn.

– Bổ sung canxi và vitamin D

Giúp tăng khả năng hấp thu và bảo vệ mật độ xương.

– Tập thể dục đều đặn

Đặc biệt là các bài tập chịu trọng lực như đi bộ, đạp xe, leo cầu thang.

– Kiểm tra mật độ xương định kỳ

Nhất là khi phải dùng corticoid trong hơn 3 tháng.

NAM DƯỢC PHÚC HOÀN – THƯƠNG HIỆU UY TÍN VỀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE THEO YHCT
Nam Dược Phúc Hoàn là thương hiệu uy tín trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe theo Y học cổ truyền, đồng thời là đơn vị tiên phong trong việc cung cấp thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm dinh dưỡng chất lượng cao.
Với sứ mệnh mang đến những giải pháp an toàn – hiệu quả – bền vững, Nam Dược Phúc Hoàn luôn cam kết lựa chọn nguyên liệu sạch, quy trình sản xuất chuẩn mực và đặt lợi ích sức khỏe của người tiêu dùng lên hàng đầu.
📞 Hotline: 0568 816 666
🏠 Địa chỉ: 43 ngõ 71 Hoàng Văn Thái, Phương Liệt, Hà Nội
🔹 Fanpage: Đông Y Trị Liệu Nam Dược Phúc Hoàn | Hanoi
📱 Zalo OA: 0568 816 666

Vì Sao Thuốc Corticoid Có Thể Gây Loãng Xương?